Graf Monte-Kristo

Qo‘lingizdagi ushbu kitob fransuz ALEKSANDR DYUMA qalamiga mansub «Château dʻIf» romanining rus tili orqali (fransuz tilidan rus tiliga V. M. Stroyeva va I. I. Ovlavskayalar “Utnuk suska If” tarjima qilishgan) To‘lqin Rustamov tomonidan “If qalʻasining mahbusi” nomi ostida tarjima qilingan koʻrinishidir. Shuni bilingki, badiiy asarni tarjima qilish (ayniqsa, turkiy tillarga mansub boʻlmagan tildan tarjima qilish) shu asarni qaytadan yozish bilan teng qiyinchilikka ega. Shu tildagi iboralarni soʻzlarni, jumlalarni yoki maqol-matallarni mazmuniga yetkazib tarjima qilish juda mushkul ish hisoblanadi. Chunki bunda tarjimondan bevosita eng kamida ikkita xorijiy tilni mukammal bilish, shuningdek, oʻsha til egalari – xalqning turmush-tarzi, enagrafiyasini, madaniyatini va tarixini mukammal bilish talab etiladi. Shuning uchun Toʻlqin Rustamov ham doimo xalqimizning, ayniqsa, oʻquvchi yoshlarimizning tahsin-u tashakkuriga sazovor boʻlgan. Biz ham shular qatorida tarjimon – To‘lqin Rustamovdan ushbu xizmatlari uchun behad xursandmiz! “If qalʻasining mahbusi” asari – jahon adabiyotining oʻlmas durdonalaridan biri hisoblanadi! Ushbu asar vatanimizda ham bir necha bor qayta chop etilgan. Chunki har doim bu kitobga talab katta boʻlgan. Asarni oʻqish davomida biror joyda mantiqsizlikka duch kelmaysiz. Asarning asosiy qahramoni Edmon Dantes boʻlsa ham, adib ikkinchi darajali qahramonlar orqali ham juda katta mazmun yaratadi. Buni siz Abbat Faria, Vilfor, Alber, Danglar kabi qahramonlarning tabiati va suhbatidan bilib olasiz. Asarda faqat Edmon Dantesning dushmanlaridan oʻch olish gʻoyasi emas, balki haqiqatan ezgulikda axtarish ham namoyon boʻladi. Ushbu kitob ilk bor oʻzbek tilida 1974-yilda chop etilgan. Bu davrdagi nashrda ayrim soʻz va jumlalarning maʼnosi izohlanmagan yoki ruscha soʻzlar yoki baynalmilal jumlalar orqali berilgan edi. Bu holat bilan biz tarjimonlarni yoki oʻsha davr nashriyoti xodimlarini kamsitish fikridan yiroqmiz. Faqat hozirgi davr kitobxonlarining talab va iltimoslariga asosan asar tarjimasiga qoʻshimcha eʼtiborlar kiritildi va asar hozirgi oʻzbek adabiy tili qoidalari asosida qayta tahrirlandi.