HOJIMUROD

Atoqli rus yozuvchisi Lev Nikolayevich Tolstoy (1828–1910) “Hojimurod” qissasini 1896–1904-yillarda yozgan. Maʼlumki, u 1851–1853-yillarda harbiy xizmatda boʻlgan va Kavkazdagi janglarda ishtirok etgan. Tolstoy qissani yozish davrida Hojimurodga oid tarixiy manbalarni chuqur oʻrgangan, uni bilgan, koʻrgan, asarda qalamga olingan voqealar guvohi boʻlgan kishilar bilan uchrashib, ularning xotiralarini tinglagan va benazir asarini yaratgan. Qissa birinchi marta kitob holida 1912-yilda nashr etilgan va oʻshandan buyon adabiyot muxlislari uni hayrat bilan oʻqishadi. Taniqli avar shoiri Rasul Hamzatovning mashhur “Mening Dogʻistonim” kitobida shunday eʼtirof bor: “Togʻlikka Tolstoyning “Hojimurod” asarini oʻqib berganda, u hayratlanib shunday degan ekan: “Bunday hikmatli soʻzlarni odam bolasi ayta olmaydi...” Bu kitob togʻlikni va dunyo adabiyoti muxlislarini nega hayratga solganini bilmoqchi boʻlsangiz, qissani qunt bilan oʻqib chiqing.