ASROR BOBO

Abdulla Qahhor oʻzbek hikoyachiligini zamonaviy jahon hikoyachiligiga darajasiga koʻtardi va oʻzbek realistik hikoyachiligining asoschisi degan nom oldi. Uning hikoyalari, birinchi navbatda, samimiyligi, ishonitsh kuchi bilan kishini hayratda qoldiradi. Yozuvchi tasvirladagi hamma narsa hayot hodisasi, aynan boʻlib oʻtgan voqea, real hayotning bir boʻlagi, epizodi boʻlib gavdalanadi. Hikoyalarning koʻpchiligi real hayotiy asosga ega, ular adibning turmushda oʻzi koʻrgan, eshitgan hodisalardan, tanish kishilar hayotidan olingan. Biroq ular hayotning aynan nusxasi emas. “Agar yozuvchilik turmushdan nusxa koʻchirishdan iborat boʻlsa, dunyoda bundan oson ish boʻlmas edi, — deydi adib. — Hayotdan aynan koʻchirish kitobdan koʻchirishday gap. Nusxa nusxa boʻlib qolaveradi. Bunday narsalardan originallik kutib boʻlmaydi. Originallik hayot haqiqatini dildan oʻtkazish, uni his qilish, unga oʻylab yurgan gaplarni singdirish, tilaklaringni qoʻshib ifodalash bilan yuzaga keladi”. “Abdulla Qahhorning shunday hikoyalari borki, ularni jahon novellistik adabiyotining eng yaxshi namunalari bilan bir qatorga qoʻyish mumkin”, – deb yozgan edi rus tanqidchisi V. Smirnova. Qoʻlingizdagi kitobdan oʻrin olgan “Asror bobo” hikoyasi hajman kichik boʻlsa-da, lekin juda keng maʼnoli asar hisoblanadi. Asarda insonlar taqdiri, oila munosabatlari, urush davrining hayoti, urushdan keyingi hayotga umid, kelajakka ishonch haqida soʻz boradi. Adibning mahorati shundaki, u har bir qahramoniga oʻziga xos “vazifa” yuklaydi. Masalan, Asror bobo – ismi jismiga mos, sirli, dardini ichiga yutadigan obraz. Uning ayoli – mehribon, mushtipar ona, oʻgʻli urushga ketgan onalarning yorqin vakili. Yodgor – asarning barcha halqalari shu obraz atrofida jipslashadi – umid ramzi.