Azal va abad yoʻli

«Ona zamin kun boʻyi mayda va hech zamon bitmaydigan tashvishlarni bilan u yoqdan bu yoqqa zir yugurgan, yigʻlagan, siqtangan, qulgan, ajablangan, nafratlangan, hayratlangan, koʻpqa sapchigan, oʻylangan, umidsizlangan, ragʻbatli joʻshgan, asli-nasli odam ato va Momo Havoga borib taqaladigan qariyb sariqmilliy bandlarini, sustiya-ustak, ulardan-da ming chandon ogʻir dardu tashvishlarni koʻtarib yuraverib-yuraverib sil lasib quridi, tomorogʻi tanglayiga yopishdi, oyoqla rida qadoqlar qolmadi...» Qoʻlingizdagi qissa ana shu jumlalar bilan boshlanadi va bizni oʻzingiz tasavvur oʻyiniga taklif qiladi. Men bekorga «tasavvur oʻyini» demadim. Azizbek bu qissasida biz koʻnikkan, biz koʻrib, boshimizdan kechirayotgan yoxud yodimizda turgan hayot maromi va kechmishini emas, voqelik ning nargi tomoni boʻlgan, faqat idrok bilan anglash mumkin boʻlgan oʻzining badiiy tasavvurlarini bayon qiladi. H.Kortasar asarbdbgini «oʻyini», yaʼnikim tafakkur oʻyini deb atagandi. Tafakkur oʻyini, aslida, tasavvur oʻyini ham. Yosh adib tayyor, oson yoʻldan yurmay, bizni oʻzining