QIZIL VA QORA

Ushbu asarni oʻqir ekansiz, Fransiyada Napoleondan keyin qanday oʻzgarishlar boʻlganini, bu oʻzgarishlar asarning asosiy qahramoni Julyen Sorel hayotida qanday rol oʻynaganini bilib olasiz. Shuningdek, adib asarda tarixni shunchaki yoritmagan, balki unda boshqa asarlarda boʻlgani kabi ishq-muhabbat, odamiylik, eʼtiqod va vijdon erkinligini ulugʻlagan. Asarning bosh qahramoni Julyen Sorel taxtdan agʻdarilgan Napoleonning tarafdori boʻladi, buni asarni oʻqish jarayonida qiyinchiliksiz his qilishingizga shubhamiz yoʻq. Asar qahramoni jamiyatda qobiliyatiga munosib mavqeini egallash uchun turli yoʻllardan foydalanadi, hattoki oʻzining oʻta taʼsirchanligi bilan koʻplab xatalarga yoʻl qoʻyadi. Fransiya jamiyatida mavjud boʻlgan qonunlar, qoidalaridan qoniqmaydi, adolatsizlikka, erksizlikka qarshi kurash olib boradi, lekin bu niyatlarini yashirib, oʻzi tushgan muhitga tezda moslashib keta olib qobiliyati ham asarda mukammal tasvirlangan. Asarning kulminatsion nuqtasi – Julyen va de Renal xonim oʻrtasidagi muhabbat. De Renal xonimga berilgan taʼrifni oʻqir ekansiz, unga nisbatan mehringiz paydo boʻlishi, lekin muhabbati uchun qilgan ishlariga guvoh boʻlar ekansiz, undan nafratlanishingiz ham mumkin. Asarning Bezanonsondagi seminariyada talabalarining taʼriflari berilgan boblarini oʻqiyotganingizda qalbingizdagi yuksak fazilatlar, noʻgʻrolar joʻsh urishiga shubhamiz yoʻq. Adib Julyenning Parijga, markaziy Lyya Mol xonadoniga ishga oʻtganidan keyingi hayotida yuz berayotgan hodisalar, u yerdagi muhit va turli qahramonlar orqali Parij aholisining tabiatini qisman boʻlsa-da ochib berishiga uringaniga guvoh boʻlasiz. Asarda ayollar obrazi, ayniqsa de Renal xonim va Matilda tabiatidagi ayollarga xos boʻlgan joziba, qaysarlik va dovruqrlik xislatlari katta mahorat bilan ochib berilgan. Bu ayollardagi xislatlarga nafaqat qahramonimiz Julyen, balki, har bir kitobxon tasanno aytadi. Julyen, Renal xonim, Matilda va boshqa qahramonlarning taqdirini kitobni oʻqish davomida bilib olasiz.