SAROB

Abdulla Qahhorning “Sarob” romanida XIX asrning murakkab davri — 20-30 yillardagi ijtimoiy-siyosiy, tarixiy davrni keng miqyosda tasvirlaydi. Mana shunday inqirozli davrda ham oʻzbek ziyolilarining ilm-fanga qiziqishi ushbu asarda yaqqol aks ettirgan. Asarning harakatlantiruvchi kuchlari sifatida ham asosan shu qatlamni tilga oladi. Asarning bosh qahramonlari — Saidiy va Munisxon kutilmaganda munosabatga kirishib qolishadi. Asta-sekinlik bilan ularning oʻzaro oliygoʻshti sevgi-muhabbatga aylanadi. Munisxon buni tan olishdan, Saidiy esa aytishdan qoʻrqadi. Bularning oldidagi asosiy toʻsiq Munisxonning boy oiladan ekanligi, Saidiyning esa kambagʻalligi, yaʼni bu kaltakligi edi. Dard ustiga chipqon deganlaridek, Saidiy asarlarini gazeta va jurnallar chop etishmayotgandi... Saidiy Munisxonga erishish uchun qaysi yoʻlni tanlaydi? Saidiyning asarlari chop etiladimi? Kenja, Ulfat, Tesha kabi obrazlar Saidiyning dunyoqarashiga qanday taʼsir koʻrsatadi? Shafrin, Sharif va Ehsonlar Saidiyga nimaga undashar edi? Saidiyning pochchasi va opasi kimlar? Ular Saidiyning hayotida qanday oʻrin tutishgan? Murodxoʻja nomida kim va uning maqsadi nima edi? Sora kim? U Saidiy hayotida qanday oʻzgarish yasaydi? Munisxon akasi Salimxon Saidiy va Munisxonning munosabatlariga qanday qaraydi? Muxtorxon kim? Uning Munisxonga qanday yaqinligi bor? Saidiy bilan Munisxon oʻzaro turmush qurishadimi? Ushbu savollarga asarni oʻqib chiqish davomida javob topasiz. Ushbu nashrning oʻziga xos jihatlaridan biri shundaki, unda bugungi yosh kitobxonlarga tushunarsiz boʻlgan ayrim soʻz hamda iboralar yanada tushunarli boʻlmogʻi uchun zarur izohlar ham berildi va asar hozirgi oʻzbek adabiy tili qoidalari asosida qayta tahrirlandi.