Adam Smit

Shotlandiyalik iqtisodchi, faylasuf va zamonaviy iqtisodiyot fanining asoschilaridan biri hisoblanadi. U ko‘pincha “iqtisodiyot fanining otasi” deya ta’riflanadi. Smit Shotlandiyaning Kirkoldi shahrida tug‘ilgan va Glazgo hamda Oksford universitetlarida tahsil olgan.

Uning ilmiy qarashlari erkin bozor iqtisodiyoti, mehnat taqsimoti va iqtisodiy erkinlik g‘oyalariga asoslangan. Adam Smit insonlarning shaxsiy manfaat yo‘lida qilgan faoliyati jamiyat farovonligiga ham xizmat qilishi mumkinligini ta’kidlagan. Bu g‘oya keyinchalik iqtisodiyot nazariyasida “ko‘rinmas qo‘l” tamoyili sifatida mashhur bo‘ldi.

Olimning eng mashhur asari – “Xalqlarning boyligi” (An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations) bo‘lib, u 1776-yilda nashr etilgan. Ushbu asar iqtisodiyot tarixidagi eng muhim kitoblardan biri sanaladi va klassik iqtisodiyot maktabiga asos solgan. Kitobning birinchi va ikkinchi qismlarida mehnat taqsimoti, ishlab chiqarish samaradorligi, kapital jamg‘arilishi va iqtisodiy o‘sish masalalari tahlil qilingan.

Adam Smitning yana bir mashhur asari “Axloqiy hissiyotlar nazariyasi” (The Theory of Moral Sentiments) hisoblanadi. Mazkur asarda inson axloqi, hamdardlik va jamiyatdagi ma’naviy qadriyatlar masalalari yoritilgan.

Adam Smitning iqtisodiy qarashlari bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini saqlab qolgan. Uning asarlari iqtisodiyot, moliya va biznes yo‘nalishlarida tahsil olayotgan talabalar hamda tadqiqotchilar uchun muhim ilmiy manba hisoblanadi. Zamonaviy bozor iqtisodiyoti nazariyasining shakllanishida Adam Smitning hissasi beqiyos.