ASRNI QARITGAN KUN

Chingiz Aytmatovning ushbu asarini tom ma’noda o‘z-likni anglash va onaning farzandiga bo‘lgan muhabbati tarannum etilgan haqiqat desak bo‘ladi. Kitobda onaning farzandiga bo‘lgan muhabbati va insonning azizligi, uni tarixiy ildizlaridan, tilidan, g‘ururidan mahrum qilish joniga qasd etishdan ham dahshatli jinoyat ekani yovqur Nayman onaning tengsiz fojiasi tasviri asnosida aks ettirilgan. Asarning yana bir qahramoni Edigey kechagi kunini unutmagan, bobolar amal qilgan yuksam umumlar asosida ya shashga o‘zida kuch topa oladigan chin insondir. Uning ezgu insoniy sifatlari qiyinchiliklarga qaramay mahrum Kazangapning vasiyatini bajarishga o‘zida kuch topganida, qanchalik g‘a-zablianmasin, o‘lik bor joyda janjallashmaslikka qudrati yet ganida, Sobitjonning gap-so‘zlariga munosabatda yaqqol ko‘rinadi. Ezgu insoniy tuyg‘ulardan mahrum, odamning ko‘ngli his etmaydigan, bobolar qo‘llagan udumlarni mensimaydigan, kechagi kunidan uzilmagan, ammo o‘zini ilg‘or fikrli ziyoli hisob-laydigan Sobitjon Manqurtning zamonaviy va xavfli nusxasi ekanligi ham juda ta’sirli ko‘rsatilgan.