ESHITING, EY YORONLAR

SUHBATIMIZ ILOHIYDIR, «SHUMOXIM» SHOXDIR SHOXDIR... Hajondagi har qanday xalq sheʼriyati faqat haqiqiy isteʼdod ijodiyoti orqali keng shuhrat taratgan, boqiylikka erishadi. Boqiylik esa juda kamdan-kam kalom sohiblariga taʼziyb inʼomdirki, na dar, na zamon, na davlat, na jamiyat uni abadiylik mahrum qila oladi. Chunki ular sanʼatkorning har soʻzi, har fikri va tasvirida boqiylik nafasi oʻfurib, oʻsha xalqlar koʻnglim ham rom aylabl boradi. Ayniqsa, xalqin xoliqqa chorlab, ruhni ilohiyot, ishq va maʼrifat zavqiga oshufta etadigan shoirning maqomi, albatta, yuksak boʻlgan. Yuksakligi shundaki, u shoirlikni oriflik va valilik bilan, valoyatni goh ilmu donish bilan uygunlashtirib davom ettirgan. Bunday ijodkorlar hayot va voqelikka nechogʻlik teran bogʻlanishsa, din va irfon dunyosining sir-asrorini yanada teranroq egallagan. Va ular ming-minglab qalblarga haqiqiy ishq, chinakam maʼnaviy goʻzallik zavqini hadya qilaolishgan. Shunday azaliy shoirlardan biri Yunus Emrodir. Yunus Emro Xoja Ahmad Yassaviyning maʼnaviy izdoshi, yaʼni sayyiri sulukdagi davomichi. Mana, Mahmud Asad Joʻshon hazratlari bu haqda nima degan: «Ahmad Yassaviy isdomining «ihkam» deb nomlangan sheʼrlari bilan charogʻon etgan, choʻl, dashtlarda tasavvufiy tarbiyani shu tahlit yoygan. Yunus Emro esa Ahmad Yassaviy ijodini1 bevosita davomchisi, eng sodiq izdoshi boʻldi. Ichki hazrat Ruhxaviy ogʻizdan, Yunus Emro esa shu yoʻldan yurganlardan biri». Ammo anʼana ham, yangilanish ham Emroning oʻzi hamda uzidan boshqaninni inobatga olinsa, unga oʻxshashlik, nafosat va mohiyat koshifi oʻlaroq qaralsa, hech xato boʻlmaydi. Yunus Emro hajmida Jaloliddin Rumiy bilan ozdinma-keyin ijod va irfon vodiysida ot surishi tasavvuf adabiyotining goʻzalligini boyitib, jozibasini yanada orttirgan: Oshiq oʻldi den saloh etar oʻzing. Oʻzgal navoyi xoʻsh, oshkor oʻlmas.