Inson orzusiga hali yetmagan

INSON inson boʻlib yaraliblikiki, hamisha suhbatga ehtiyoj sezgan. Insoniyat tarixi – tillashmoq, bahslashmoq, bir-birini tushunish va bir-birini anglashga intilish tarixidan iborat. “Bizning tariximiz suhbatdur, – deb taʼkidlaydi tasavvuf taʼlimotining soʻnggi yirik dahosi Bahouddin Naqshband. – Xayriyat – jamiyatda, jamiyat – suhbatda... Bir-biri bilan suhbat qilsa, anda – koʻp xayru barakot”. Nosiriddin Burhonuddin Rabgʻuziy uzoq mulohazalardan soʻng oʻzining shoh asari “Qisasi Rabgʻuziy”ni savol-javoblar shaklida yaratishi maʼqul deb bildi. Ogʻolik koʻzgʻabon boshlandi. XVIII asrning mashhur faylasufi Artur Shopenhauer mudrok, gʻofil qalblarni ogohlantirdi: “Umr qisqa. Haqiqat esa uzoq yashaydi. Keling, haqiqatni suhbatlik!” Chuqur oʻylab koʻrilsa, biz bilgan va bilmagan jamiki kitoblar, yozma manbalar, solnoma va yodnomalar, xotiranomalar, memuarlar, xatlar, hatto sanʼatning yoʻqdan bor boʻlgan buyuk namunalari ham shu suhbatning samarasidir. Suhbatlar azaldan insoniyat ruhiyatini boyitgan, uning maʼrifat va maʼnaviyat poydevoriga gʻisht qoʻygan. Qoʻlingizdagi kitobda ham taniqli adib, faylasuf Mansurxoʻja Xoʻjayev bilan adabiyotshunos, tarjimon Nabijon Soliyevning inson, hayot, vaqt, orzu, tafakkur, kitob, shaxs, jamiyat, maʼnaviyat kabi mavzulardagi oʻy-fikrlari jamlangan.