Marhumning qasosi

Bir zamonlar adabiyot oʻz beshigini Xudolar va qahramonlar dunyosidan izlagan edi, shundan buyon u hamon oʻzini izlaydi. Insoniyat qanchadan qancha hodisalarni, tajribalarni koʻrmadi deysiz, qanchadan qancha oʻzgarishlar chinoridek koʻkarib chiqib, koʻkka boʻy choʻzdi, yashnadi va quladi. Lekin qalb hamisha oʻzicha yaxlit, hamisha oʻzicha tanho va hamisha sirlar makonicha qolmoqda. Kecha tugadi degan narsa bugun yangidan barg chiqarib quloch yozadi va yangicha koʻrinishda oʻzini oʻzga chorlaydi. Detektiv janri ham qaysidir bir makonda eskirsa, boshqasida ildiz otib, yana oʻsib chiqadi va oʻz muxlislarini topadi. Davron Sultonov xuddi shunday asarlaridan biri "Marhumning qasosi" ustida jiddiy mehnat qilgan. Hali yosh, tajribasi kamligiga qaramasdan Gʻarb olamiga taqlid va yondashgan boʻlsa-da, adabiyot dengiziga ilmi bilan kirib, oʻz qalami bilan kemachasini dadil boshqarishga intilgan va eng muhimi, u "SAJ"ni va "Samoviy Adolat Jamiyati" kishilarining va ularga qarshi boʻlgan yovuz kuchlarning toʻqnashuvlarini ortiqcha hissiylotga berilmasdan hikoya qilishiga yoʻl ochgan. Shu nuqtayi nazardan qaraganda, yosh qalamkashning mehnatiga odilona baho berish kerak deb oʻylayman. Kitobni oʻqish jarayonida oʻzingiz ham shu xulosaga kelasiz. Asarning mohiyati, har bir ishtirokchisining muddaohlariga kelsak, kitobga yozilgan taqriz, soʻzboshi haqiqatan toʻkis baho boʻlolmaydi, bu toʻgʻrida kitobxon oʻz soʻzini aytadi, yaʼni haqiqiy bahoni mux-.