YASSAVIY HIKMATLARI LUGʻATI

XI-XII asrlar davrida hozirgi Oʻzbekiston territoriyasida oʻzbek xalqining vujudga kelishi bilan xarakterlanadi. Ammo bu xalq “oʻzbek” nomini ancha keyinroq olgan” (Oʻzbekiston SSR tarixi. I jild. 297-bet). Xalqimiz shakllanishi jarayonida uning adabiy tili ham vujudga kelishga izchil ijtimoiy taraqqiyot majburiyati edi. Mana shu davrda Yusuf Xos Xojibning “Qutadgʻu bilig” asari va Ahmad Yassaviyning “Hikmat”lari yaratishga va shakllanayotgan xalq oʻz adabiy tiliga, yangi islomiy turki adabiyotiga oʻz xizmatini koʻrsatishga munosib boʻlgan edi. Tarixiy jarayon taqozosi bilan bu adabiy til shakllanishida “Qutadgʻu bilig” emas, “Hikmat” asosiy rolini oʻynadi. Demak, islomlashgan turkiy adabiyot tilimiz tiklanishi va rivojlanishi jarayonini emas, dunyoqarashimiz tarixiy jarayonini oʻrganishda ham “Hikmatlar” muhim ahamiyat kasb etadi. Gordeleveskiy dekan rus olimni oʻris bosqinlari orgitan ergashib kelib, Yassaviy va uning hikmatlari oʻzbek xalqi orasida XIX yuzillik oxirlarida ham juda keng miqyosda oʻzlashtirishni ifodalab, “Uyida Qurʼon topiladigan sartlar ancha kam boʻlgani holda, “Hikmat” topilmaydigan sart xonadoni kamdan-kam topilardi”, - deb aytgan edi.